नागपूरच्या मिहान (MIHAN) सेझमध्ये बोईंग विमान मेंटेनन्स, रिपेअर आणि ओव्हरहॉल (MRO) हबच्या मोठ्या विस्ताराची घोषणा. विदर्भ क्षेत्रात निर्माण होणार हजारो रोजगार.

नागपूर (Nagpur) - महाराष्ट्राची उपराजधानी नागपूर येथे असलेल्या मिहान (MIHAN - Multi-modal International Cargo and Passenger Hub at Nagpur) विशेष आर्थिक क्षेत्रातून राज्याच्या औद्योगिक विकासाला गती देणारी एक मोठी बातमी समोर आली आहे. जागतिक विमान वाहतूक क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी 'बोईंग' (Boeing) आणि एअर इंडिया इंजिनिअरिंग सर्व्हिसेस यांच्या संयुक्त विद्यमाने चालवल्या जाणाऱ्या एमआरओ (MRO - Maintenance, Repair, and Overhaul) हबच्या मोठ्या विस्ताराच्या योजनेला आज प्रशासकीय मंजुरी देण्यात आली आहे. या नवीन विस्तार प्रकल्पामुळे नागपूरमध्ये दक्षिण आशियातील सर्वात मोठे आणि अत्याधुनिक विमान दुरुस्ती केंद्र स्थापन केले जात असून, हे केंद्र भारताला जागतिक विमान वाहतूक उद्योगाच्या मुख्य प्रवाहात आणणार आहे.

नागपूरची भौगोलिक रचना देशाच्या अगदी मध्यभागी (Zero Mile) असल्यामुळे हे शहर विमान वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्स उद्योगासाठी सर्वात योग्य स्थान मानले जाते. मिहानमध्ये आधीपासूनच एक एमआरओ हब कार्यरत आहे, परंतु नागरी विमान वाहतूक बाजारपेठेत (Civil Aviation Market) नवीन विमानांची वाढती संख्या पाहता या हबच्या विस्ताराची गरज गेल्या अनेक दिवसांपासून व्यक्त केली जात होती. या नवीन विस्तारांतर्गत येथे दोन अतिरिक्त हँगर्स (Hangars) बांधले जाणार आहेत, जिथे एकाच वेळी अनेक मोठ्या वाईड-बॉडी (Wide-body) आणि नॅरो-बॉडी विमानांची सी-चेक आणि डी-चेक सारखी गुंतागुंतीची तांत्रिक दुरुस्ती करणे शक्य होणार आहे.

या मेगा प्रोजेक्टचा सर्वात मोठा फायदा महाराष्ट्रातील मागास मानल्या जाणाऱ्या विदर्भ (Vidarbha) क्षेत्रातील तरुणांना थेट रोजगाराच्या स्वरूपात मिळणार आहे. अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या विस्तार योजनेमुळे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे सुमारे ५००० पेक्षा जास्त उच्च-कुशल नोकऱ्या निर्माण होतील, ज्यामध्ये विमान वाहतूक अभियंता (Aviation Engineers), विमान देखभाल तंत्रज्ञ, लॉजिस्टिक्स तज्ज्ञ आणि सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. स्थानिक इंजिनिअरिंग कॉलेजेस आणि आयटीआय (ITI) संस्थांसोबत विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रमांसाठी करार केले जात आहेत, जेणेकरून स्थानिक तरुणांना विमान वाहतूक उद्योगाच्या जागतिक गरजांनुसार तयार केले जाऊ शकेल.

तांत्रिकदृष्ट्या हे नवीन एमआरओ हब कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित प्रेडिक्टिव मेंटेनन्स, 3D प्रिंटेड स्पेअर पार्ट्स असेंब्ली आणि रोबोटिक इन्स्पेक्शन सिस्टम यांसारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज असेल. यामुळे परदेशी विमान कंपन्यांनाही त्यांच्या विमानांच्या दुरुस्तीसाठी भारतात येण्यास प्रोत्साहन मिळेल, कारण सध्या भारतीय एअरलाईन्सना त्यांच्या मोठ्या विमानांच्या दुरुस्तीसाठी सिंगापूर, दुबई किंवा युरोपीय देशांवर अवलंबून राहावे लागत होते, ज्यामुळे देशातील मोठी परदेशी चलन गंगाजळी बाहेर जात होती. नागपूरमध्ये ही क्षमता विकसित झाल्यामुळे देशाच्या परकीय चलनाची मोठी बचत होणार आहे.

राज्य सरकार आणि महाराष्ट्र एअरपोर्ट डेव्हलपमेंट कंपनीने (MADC) या विस्तारासाठी आवश्यक असलेली अतिरिक्त जमीन आणि पायाभूत सुविधा रेकॉर्ड वेळेत मंजूर केल्या आहेत. उद्योग मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, सरकार मिहानला देशातील पहिले पूर्ण 'एव्हिएशन आणि एरोस्पेस क्लस्टर' बनवण्याच्या दिशेने काम करत आहे, जिथे विमान दुरुस्तीसोबतच विमानांच्या सुट्या भागांच्या निर्मितीचे युनिट्सही स्थापन केले जातील. नागपूरचा हा विकास विदर्भ क्षेत्राचे आर्थिक चित्र पूर्णपणे बदलून टाकण्यास सक्षम आहे.

Reported by: The Hdsmit Universal Herald Desk, Maharashtra

---