महाराष्ट्र कृषी-तंत्रज्ञान: नाशिकच्या द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांनी स्वीकारले अत्याधुनिक 'ब्लॉकचेन' तंत्रज्ञान; जागतिक बाजारात वाढली पत

महाराष्ट्राची 'द्राक्ष पंढरी' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नाशिकच्या कृषी पट्ट्यामध्ये एका मोठ्या तांत्रिक क्रांतीची सुरुवात झाली आहे. महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन मंडळाने (MSAMB) जागतिक अन्न सुरक्षा संस्थांच्या सहकार्याने नाशिकच्या द्राक्ष बागायतदारांसाठी 'डिसेंट्रलाइज्ड ब्लॉकचेन ट्रेसिबिलिटी नेटवर्क' (Blockchain Traceability) यशस्वीरित्या लागू केले आहे. या तंत्रज्ञानामुळे महाराष्ट्रातून युरोप, ब्रिटन आणि अमेरिकेत निर्यात होणाऱ्या द्राक्षांच्या प्रत्येक बॉक्सची संपूर्ण माहिती डिजिटल स्वरूपात सुरक्षित केली जात आहे.

या सुरक्षित डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे, नाशिकमधील प्रत्येक द्राक्ष बागेला एक युनिक डिजिटल कोड (QR Code) दिला जातो. आंतरराष्ट्रीय खरेदीदार हा कोड स्कॅन करून द्राक्षांची बाग कोणाची आहे, जमिनीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण किती होते, कीटकनाशकांचा वापर कधी आणि किती प्रमाणात केला गेला, कोल्ड स्टोरेजमधील तापमान किती होते आणि फायटोसॅनिटरी प्रमाणपत्रे काय आहेत, याची इत्थंभूत माहिती थेट पाहू शकतात. यामुळे आंतरराष्ट्रीय अन्न सुरक्षा मानकांचे कडक पालन होते आणि माला नाकारला जाण्याचा धोका शून्य होतो.

या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा महाराष्ट्रातील द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांना थेट आर्थिक फायदा होत आहे. पारदर्शकतेमुळे युरोपियन बाजारपेठेत नाशिकच्या द्राक्षांना २५% पेक्षा जास्त प्रीमियम भाव (Premium Price) मिळत आहे. या यशानंतर महाराष्ट्र सरकारच्या कृषी मंत्रालयाने हे ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान कोकणातील हापूस आंबा, सोलापूरचे डाळिंब आणि नागपूरच्या संत्रा पिकांसाठी देखील लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे महाराष्ट्रातील शेती थेट जागतिक बाजारपेठेशी जोडली जात आहे.

Reported by the hdsmit universal heral