महाराष्ट्र उच्च शिक्षण क्रांती: सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात देशातील पहिल्या 'क्वांटम कम्प्युटिंग रिसर्च सेंटर'ची पायाभरणी

महाराष्ट्राची सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक पंढरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पुणे शहरातील सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात (SPPU) ८०० कोटी रुपयांच्या 'महाराष्ट्र नॅशनल क्वांटम कम्प्युटिंग रिसर्च सेंटर'ची (MNQCRC) अधिकृत पायाभरणी करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र शासनाचा उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग आणि केंद्र सरकारचा विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग यांच्या संयुक्त आर्थिक सहभागातून हे केंद्र उभारले जात आहे. सायबर सुरक्षा, डेटा एन्क्रिप्शन, उपग्रह दळणवळण आणि प्रगत संगणकीय अल्गोरिदमवर आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे संशोधन करणे हा या केंद्राचा मुख्य उद्देश आहे.

या संशोधन केंद्रामध्ये महाराष्ट्रातील पहिली 'क्रायोजेनिक कूलिंग इन्फ्रास्ट्रक्चर' यंत्रणा बसवली जाईल, जी उप-अणूंना परम शून्य तापमानावर स्थिर ठेवण्यास मदत करते. या केंद्राने आयआयटी बॉम्बे (IIT Bombay) आणि जगातील अग्रगण्य तंत्रज्ञान कंपन्यांसोबत थेट संशोधन करार केले आहेत. यामुळे महाराष्ट्रात एक मजबूत शैक्षणिक आणि औद्योगिक संशोधन साखळी निर्माण होणार आहे.

महाराष्ट्रातील तरुणांना जागतिक पातळीवरील वैज्ञानिक संशोधनाचे व्यासपीठ मिळावे म्हणून विद्यापीठाने या शैक्षणिक वर्षापासून क्वांटम सायन्सेसमध्ये विशेष पदव्युत्तर (Post-Graduate) आणि डॉक्टरेट (Ph.D.) अभ्यासक्रम सुरू करण्यास मंजुरी दिली आहे. तसेच, संशोधन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या स्टार्ट-अप्ससाठी महाराष्ट्र सरकारने ५० कोटी रुपयांचा स्वतंत्र निधी राखीव ठेवला आहे. या केंद्रामुळे महाराष्ट्र हे देशातील डीप-टेक आणि वैज्ञानिक संशोधनाचे प्रमुख केंद्र बनले आहे.

Reported by the hdsmit universal heral