पुणे तंत्रज्ञान आणि औद्योगिक महा-विस्तार: हिंजवडी आणि चाकण परिसरासाठी ₹१०,००० कोटींच्या नवीन टाउनशिपची घोषणा

 पुणे, महाराष्ट्र: महाराष्ट्राची सांस्कृतिक राजधानी आणि देशाचे प्रमुख आयटी हब म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पुणे शहराच्या औद्योगिक आणि निवासी पायाभूत सुविधांना नवीन रूप देण्यासाठी पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (PMRDA) आतापर्यंतच्या सर्वात मोठ्या नागरी विस्तार योजनेची अधिकृत घोषणा केली आहे. हिंजवडी आयटी पार्क आणि चाकण औद्योगिक क्षेत्राच्या मध्यवर्ती भागात सुमारे ५०० एकरच्या विस्तीर्ण भूभागावर एक अत्याधुनिक 'स्मार्ट इंडस्ट्रियल अँड रेसिडेन्शियल महा-टाउनशिप' (Smart Eco-Township) उभारली जाणार आहे. हा मेगा प्रोजेक्ट अशा वेळी आणला गेला आहे, जेव्हा पुण्यात नवीन स्टार्टअप्स, ऑटोमोबाईल हब आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्यांच्या विस्तारामुळे निवासी जागेची मागणी ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचली आहे.

या महा-प्रकल्पाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये वापरण्यात आलेले 'लँड पुलिंग मॉडेल' (Land Pooling Architecture) हे आहे. भूतकाळात पायाभूत सुविधांच्या प्रकल्पांसाठी जमीन संपादन करताना शेतकरी आणि प्रशासनामध्ये दीर्घकाळ कायदेशीर लढाई आणि वाद होत असत. या सर्व व्यवस्थागत बाधांवर अत्यंत व्यावहारिक मार्ग काढत पीएमआरडीएने पूर्णपणे पारदर्शक आणि सहकार्यात्मक धोरण लागू केले आहे, ज्यामध्ये स्थानिक शेतकरी आपली जमीन स्वतःहून स्वेच्छेने विकास प्राधिकरणाला सोपवत आहेत.

या मॉडेलनुसार, प्राधिकरण संपूर्ण ५०० एकर जमिनीवर आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे चार पदरी सिमेंट काँक्रीट रस्ते, भूमिगत वीज वाहिन्यांचे जाळे (Underground Cabling), अत्याधुनिक सांडपाणी प्रक्रिया केंद्र (STP), रेन वॉटर हार्वेस्टिंग यंत्रणा आणि भव्य उद्याने विकसित करेल. हे पायाभूत सुविधांचे काम पूर्ण झाल्यानंतर, मूळ जमीन मालक शेतकऱ्यांना त्यांच्या एकूण जमिनीचा ४०% हिस्सा पूर्णपणे विकसित आणि व्यावसायिक दृष्टिकोनातून अत्यंत मौल्यवान असलेल्या भूखंडाच्या (Developed Plots) स्वरूपात परत केला जाईल. यामुळे स्थानिक शेतकरी विस्थापित होणार नाहीत, तर ते या नागरीकरणाच्या प्रक्रियेत थेट कोट्यधीश आणि भागीदार बनून समोर येतील. आर्थिक विश्लेषकांच्या मते, या टाउनशिपमुळे आगामी ५ वर्षांत पुण्यात ₹१२,००० कोटींपेक्षा अधिकची खाजगी गुंतवणूक आकर्षित होईल.

• रिपोर्ट: द एचडस्मिट युनिव्हर्सल डेस्क