पुण्यातील प्रादेशिक आयुर्विज्ञान संस्थेकडून कर्करोग आणि श्वसनाच्या गंभीर आजारांच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील निदानासाठी 'नॉन-इन्व्हेसिव्ह मॉलिक्युलर डायग्नोस्टिक प्रोटोकॉल' यशस्वीरीत्या प्रमाणित

 वैद्यकीय विज्ञानाच्या क्षेत्रात मध्य भारत आणि पर्यायाने संपूर्ण देशाचा मान जागतिक स्तरावर उंचावणारी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि दिलासादायक बातमी पुण्यातील प्रादेशिक आयुर्विज्ञान संस्थेतून (RIMS) समोर आली आहे. संस्थेच्या मुख्य कर्करोग तज्ज्ञ आणि जैवतंत्रज्ञान वैज्ञानिकांच्या पथकाने संयुक्त संशोधनातून एका अत्यंत अचूक अशा **'नॉन-इन्व्हेसिव्ह मॉलिक्युलर डायग्नोस्टिक प्रोटोकॉल'**चे (Non-Invasive Diagnostic Vector) यशस्वी नैदानिक सत्यापन (clinical validation) केले आहे. हा आधुनिक वैद्यकीय प्रकल्प प्रगत गॅस क्रोमॅटोग्राफी (gas chromatography) आणि स्पेक्ट्रोमेट्री तंत्रज्ञानाचा वापर करून रुग्णाच्या श्वासोच्छ्वासाच्या अवघ्या काही मिनिटांत फुफ्फुसाचा कर्करोग आणि इतर गंभीर श्वसन विकारांशी संबंधित विशिष्ट सेंद्रिय संयुगांचा (Volatile Organic Compounds - VOCs) शोध घेतो. अनेक नामांकित रुग्णालयांमध्ये घेतलेल्या सघन चाचण्या यशस्वी झाल्यानंतर या उपकरणाला आता अधिकृत मंजुरी मिळाली आहे.

या नॉन-इन्व्हेसिव्ह डायग्नोस्टिक प्लॅटफॉर्मचा वैद्यकीय आणि सामाजिक प्रभाव अत्यंत दूरगामी आहे, विशेषतः महाराष्ट्रातील मुंबई-पुणे कॉरिडॉर आणि औद्योगिक पट्ट्यांमध्ये वाढणाऱ्या वायू प्रदूषणामुळे श्वसनाच्या जुनाट आजारांचे (COPD) प्रमाण प्रचंड वाढले आहे. जुन्या वैद्यकीय पद्धतींमध्ये कर्करोग किंवा गंभीर फुफ्फुसांच्या संसर्गाचे अचूक निदान करण्यासाठी बायोप्सी किंवा रक्ताच्या क्लिष्ट आणि महागड्या चाचण्या कराव्या लागत, ज्यांचे अहवाल येण्यासाठी ४८ ते ७२ तास लागत असत. या विलंबाच्या काळात डॉक्टरांना बऱ्याचदा रुग्णावर जुजबी किंवा प्राथमिक उपचार करावे लागत, ज्यामुळे उपचाराचा खर्च वाढायचा आणि रुग्णाचा जीवही धोक्यात यायचा. हे नवीन उपकरण अवघ्या काही मिनिटांत अचूक 'पॅथोजेनिक प्रोफाईल' (pathogen identification) समोर आणत असल्याने, तज्ज्ञ डॉक्टर रुग्णाच्या दाखल होण्याच्या पहिल्या तासापासूनच 'टार्गेटेड ट्रीटमेंट' (targeted therapies) सुरू करू शकतात.

पुण्याच्या आयुर्विज्ञान संस्थेच्या प्रशासनाने अधिकृत निवेदनात सांगितले आहे कि, हे तंत्रज्ञान प्राथमिक आरोग्य केंद्र (PHCs) आणि ग्रामीण भागांतील आरोग्य छावण्यांशी जोडण्यासाठी एक विशेष मोबाईल युनिट तयार करण्यात येत आहे. यामुळे कोकण, विदर्भ आणि मराठवाड्याच्या दुर्गम डोंगराळ भागातील गरीब आणि वंचित रुग्णांना कर्करोगासारख्या जीवघेण्या आजाराचे जागतिक दर्जाचे निदान अगदी सुरुवातीच्या टप्प्यात आणि अत्यंत सवलतीच्या दरात उपलब्ध होणार आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) देखील या भारतीय आरोग्य संशोधनाची दखल घेतली असून, यामुळे अँटीबायोटिक्सचा अनावश्यक वापर कमी होऊन 'अँटीमाइक्रोबियल रेझिस्टन्स' (AMR) या जागतिक आरोग्य संकटाचा सामना करण्यास मोठी मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त केला आहे.

MAHARASHTRA, PUNE
Reported by The HDSMIT Universal Herald